Ngành công nghiệp sneaker vốn rất ưa chuộng những từ khóa bóng bẩy. Flyknit, BOOST, hay Zoom – cả một câu chuyện dài về hiệu năng thi đấu được gói gọn chỉ trong một âm tiết. Thế nhưng, một vài cú chuyển mình táo bạo nhất về chất liệu của Nike đã xuất hiện từ trước khi những câu chuyện công nghệ được đóng gói chỉn chu thành khẩu hiệu hay các bản thuyết trình. Thời kỳ đó, một ý tưởng hoặc là sẽ thành công rực rỡ... hoặc là sẽ biến mất không dấu vết.
Năm 1997, Nike giới thiệu Foamposite không phải như một công nghệ đệm hay hỗ trợ, mà là toàn bộ cấu trúc của đôi giày: một lớp vỏ được đúc từ polyurethane lỏng, sau đó hóa cứng thành “bộ giáp” hiệu năng. Nó không trông nhanh. Không trông nhẹ. Và cũng không giống bất kỳ thiết kế nào trên sân bóng rổ – chính điều đó khiến nó trở nên quan trọng. Hãy cùng Authentic Shoes đi sâu vào tìm hiểu chất liệu này nhé!
Được chế tạo như một bộ giáp
Khi Nike Air Foamposite One ra mắt năm 1997 trên chân Penny Hardaway, nó giống một tác phẩm điêu khắc đến từ vũ trụ. Trong bối cảnh giày bóng rổ khi ấy vẫn chủ yếu dùng da khâu, vật liệu tổng hợp nhiều lớp và các mảng panel rõ rệt, Nike lại mang đến một cấu trúc liền mạch như thể được “rót” vào khuôn thay vì lắp ráp.
Foamposite được tạo ra bằng cách bơm polyurethane dạng lỏng vào khuôn, xử lý dưới nhiệt độ cao và làm cứng thành một lớp vỏ nguyên khối. Không overlay. Không đường khâu truyền thống. Kết quả là một bề mặt cứng cáp nhưng vẫn có độ linh hoạt nhẹ, mang lại khả năng khóa ngang cực tốt và dần thích nghi với bàn chân theo thời gian sử dụng. Thiết kế này mang hơi hướng tương lai, dày dặn một cách táo bạo và hoàn toàn đi ngược lại ngôn ngữ thiết kế đương thời.
Sinh ra để chịu va chạm
Bên dưới lớp vỏ điêu khắc đó, Foamposite One kết hợp bộ đệm Zoom Air toàn chiều dài, ổn định bằng khung phylon và tấm carbon ở phần midfoot. Cảm giác khi mang khá chắc chắn nhưng vẫn phản hồi tốt, bảo vệ bàn chân mà không gây ì ạch. Nó hấp thụ lực đủ tốt cho những cầu thủ thể hình lớn, đồng thời vẫn giữ được độ nảy và cảm giác sân mà các guard yêu cầu. Ngay cả hiện tại, những đôi giày sản xuất từ hàng chục năm trước vẫn có thể thi đấu tốt – minh chứng cho nền tảng kỹ thuật được tính toán tỉ mỉ ngay từ đầu.
Foamposite chưa từng cố gắng trở nên tối giản. Nó chấp nhận sự hiện diện mạnh mẽ. Trông nặng, trông dữ dội – nhưng lại vận hành tốt hơn nhiều so với vẻ ngoài. Theo thời gian, vai trò của mẫu giày dần thay đổi. Uy tín hiệu năng vẫn còn đó, nhưng lớp vỏ đúc nguyên khối bắt đầu trở thành nền tảng hoàn hảo cho thử nghiệm thị giác. Hoàn thiện ánh ngọc trai, lớp phủ kim loại, họa tiết đồ họa, bề mặt translucent hay hiệu ứng phát sáng – tất cả đều phù hợp tự nhiên trên bề mặt Posit. Foamposite không còn xoay quanh color-blocking tinh tế mà chuyển sang ngôn ngữ thị giác đầy phô diễn.
Hiệu ứng Posit
Đến cuối những năm 2000 và đầu 2010, Foamposite đã chính thức bước vào lãnh địa grail. Một số phối màu đã định hình di sản thị giác của dòng này. Nike Air Foamposite One ‘Royal Blue’ năm 1997 đặt nền móng với lớp vỏ xanh cobalt bóng loáng cùng đế icy, chứng minh rằng chất liệu Posit có thể trông sang trọng ngay từ ngày đầu tiên. Nike Air Foamposite One ‘Eggplant’ tiếp tục đẩy giới hạn khi phủ toàn bộ upper bằng sắc tím kim loại sâu, thay đổi dưới ánh sáng như sơn ô tô cao cấp. Nike Air Foamposite One ‘Galaxy’ năm 2012 bùng nổ văn hóa sneaker với họa tiết vũ trụ và đế phát sáng, biến mỗi lần phát hành thành một sự kiện thực thụ.
Phiên bản được giới sưu tầm yêu thích như Nike Air Foamposite One ‘ParaNorman’ sử dụng tông xanh đầm lầy, bề mặt giả mục rữa và chi tiết glow, cho thấy lớp vỏ này có thể vừa kỳ quái vừa hữu cơ mà vẫn giữ nét tương lai. Thêm vào đó là những phối màu rực lửa như ‘Metallic Red’, bản ‘Black Suede’ bí ẩn hay hàng loạt thử nghiệm ánh ngọc trai khác. Một điểm chung dần lộ diện: Foamposite không chỉ “mang” màu sắc, nó khuếch đại màu sắc. Lớp vỏ trở thành canvas, lớp hoàn thiện thành màn trình diễn, và đôi giày thành một hiện vật.
Hiệu ứng lan tỏa
Di sản của Foamposite không bị đóng băng trong quá khứ. Dấu ấn của nó hiện diện khắp bối cảnh sneaker hiện đại. Làn sóng upper điêu khắc, đúc khuôn và mang dáng dấp “giáp” ngày nay đều ít nhiều chịu ảnh hưởng từ con đường Foamposite mở ra cuối thập niên 90. Từ các concept bóng rổ thử nghiệm đến những thiết kế lifestyle pha trộn giữa giày dép và công nghiệp, ý tưởng rằng upper có thể hoạt động như một bộ khung chassis thay vì lớp vải đã trở nên quen thuộc hơn bao giờ hết.
Nike GT Future là ví dụ rõ ràng. Với lớp vỏ đúc mạnh mẽ, đường nét liền mạch và dáng đứng nguyên khối, nó giống một tiếng vọng tinh thần từ sự khiêu khích ban đầu của Foamposite hơn là hậu duệ của giày bóng rổ truyền thống. Foamposite nhắc chúng ta rằng đổi mới không phải lúc nào cũng cần chạy theo chủ nghĩa tối giản. Đôi khi, việc tạo ra thứ gì đó kỳ lạ, được xây dựng quá mức và không thỏa hiệp lại vô tình trở nên vượt thời gian.
Xem thêm:
Timberland khoác sắc hồng cho mùa Valentine với phiên bản giày mới
Hé lộ bản collab Jordan 11 đầu tiên từ Comme des Garçons
