adidas Samba: Từ đôi giày bóng đá thập niên 50 đến biểu tượng thời trang đương đại

Cùng Authentic Shoes khám phá hành trình “hồi sinh” đầy ngoạn mục của adidas Samba – mẫu sneaker kinh điển đã vượt qua hơn bảy thập kỷ để bước từ sân bóng đá vào thế giới thời trang. Khởi nguồn từ một mục đích hoàn toàn thực dụng, Samba dần trở thành biểu tượng nhờ khả năng thích nghi với nhiều nền văn hóa khác nhau mà vẫn giữ nguyên bản sắc đặc trưng. Từ những mặt sân bóng đá đóng băng tại Đức, đôi giày tiếp tục ghi dấu trong văn hóa terrace của Anh, được cộng đồng trượt ván đón nhận và cuối cùng bùng nổ trở lại trên đường phố cũng như trong thời trang đương đại. Hành trình ấy đã biến một thiết kế thể thao ra đời từ giữa thế kỷ XX thành một trong những mẫu sneaker tiêu biểu của thập niên 2020.
Được Adi Dassler, nhà sáng lập adidas, thiết kế vào năm 1950, Samba ban đầu được tạo ra để giải quyết một vấn đề cụ thể: giúp các cầu thủ duy trì độ bám khi thi đấu trên những mặt sân cứng và đóng băng. Thiết kế ban đầu sử dụng chất liệu da chuột túi kết hợp phần đế cao su gum có khả năng tạo độ bám. Những gai nhỏ dưới đế giúp người mang giữ thăng bằng tốt hơn trong điều kiện mặt sân trơn trượt. Khi ấy, không ai có thể dự đoán rằng một thiết kế thuần túy phục vụ thể thao lại có thể trở thành một phần của lịch sử thời trang nhiều thập kỷ sau. Theo thời gian, Samba liên tục được tái định nghĩa. Mỗi cộng đồng tiếp nhận mẫu giày lại nhìn thấy một giá trị khác nhau ở nó. Với cầu thủ bóng đá, đó là khả năng bám sân và kiểm soát chuyển động. Với các cổ động viên Anh, Samba trở thành một phần của terrace culture. Với cộng đồng skateboard, thiết kế đế thấp và cấu trúc da bền bỉ khiến đôi giày trở thành lựa chọn phù hợp trên ván trượt. Còn với thời trang đương đại, kiểu dáng mảnh mai, tối giản và mang đậm tinh thần retro lại biến Samba thành một “tấm toan” có thể kết hợp với gần như mọi phong cách.

Khởi đầu từ sân bóng đóng băng

Câu chuyện của Samba bắt đầu vào những năm 1950, trong thời kỳ bóng đá châu Âu vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào điều kiện thời tiết và chất lượng mặt sân. Những sân bóng phủ băng hoặc cứng như đá tạo ra thách thức lớn đối với các cầu thủ. Một đôi giày thông thường có thể không cung cấp đủ độ bám, khiến việc di chuyển, đổi hướng và giữ thăng bằng trở nên khó khăn. Adi Dassler phát triển Samba với mục tiêu giải quyết chính vấn đề đó. Thiết kế sử dụng phần thân bằng da kết hợp đế gum, trong đó cấu trúc dưới đế được tạo ra để tăng độ bám trên mặt sân trơn. Chất liệu da chuột túi cũng góp phần tạo nên kết cấu bền bỉ và đặc trưng cho những phiên bản đầu tiên. Ở giai đoạn này, Samba hoàn toàn là một sản phẩm thể thao. Giá trị của đôi giày được đánh giá thông qua chức năng và khả năng hỗ trợ vận động thay vì yếu tố thời trang. Tuy nhiên, chính nền tảng thiết kế đơn giản và thực dụng đó về sau lại trở thành một trong những yếu tố giúp Samba có thể bước ra khỏi sân bóng. Thiết kế thấp, gọn và không có quá nhiều chi tiết dư thừa khiến đôi giày dễ dàng thích nghi với các môi trường khác nhau. Samba không mang vẻ ngoài quá chuyên biệt như nhiều mẫu giày thể thao hiện đại.

Samba bước vào thế giới bóng đá trong nhà

Khi bóng đá phát triển và các hình thức thi đấu trong nhà ngày càng phổ biến, Samba cũng trải qua một giai đoạn thay đổi quan trọng. Đến thập niên 1970, mẫu giày được tái định hướng để phục vụ bóng đá trong nhà và futsal. Thiết kế lúc này được cải tiến nhằm đáp ứng yêu cầu của các mặt sân phẳng, cứng và có tốc độ thi đấu cao. Phần đế được phát triển để cung cấp độ bám đa hướng, trong khi thân giày được chia thành ba vùng chức năng. Một trong những chi tiết nhận diện quan trọng là phần vamp được gia cố bằng da lộn hình chữ T, giúp tăng độ bền ở khu vực thường xuyên tiếp xúc với bóng và chịu nhiều tác động. Những cải tiến này không chỉ giúp Samba tiếp tục tồn tại trong lĩnh vực thể thao mà còn củng cố hình ảnh của nó như một đôi giày có khả năng chịu đựng cường độ sử dụng cao. Tuy nhiên, bước ngoặt lớn nhất của Samba lại đến khi mẫu giày rời khỏi môi trường thi đấu chuyên nghiệp.

Từ sân bóng đến terrace culture

Trong thập niên 1980, Vương quốc Anh chứng kiến sự phát triển mạnh mẽ của một nền văn hóa bóng đá đặc trưng. Những nhóm cổ động viên thường được gọi là “casuals” bắt đầu xây dựng phong cách ăn mặc riêng, trong đó sneaker thể thao trở thành một phần quan trọng. Khác với cách ăn mặc truyền thống của người hâm mộ bóng đá, casuals chú trọng nhiều hơn đến các thương hiệu thời trang thể thao, tracksuit cao cấp, áo khoác và polo. Stone Island, Fred Perry cùng nhiều thương hiệu khác trở thành những cái tên quen thuộc trong phong cách này. Samba nhanh chóng tìm được vị trí trong cộng đồng đó. Kiểu dáng thấp, màu sắc tương đối dễ phối và nguồn gốc bóng đá khiến đôi giày phù hợp với tinh thần terrace culture. Nó được người dùng lựa chọn và biến thành một phần trong phong cách của chính họ. Quá trình đó tạo ra một dạng giá trị văn hóa rất khác: giá trị được hình thành từ cộng đồng.Đôi giày không còn chỉ đại diện cho thể thao mà còn đại diện cho một lối sống, một cộng đồng và một thời kỳ văn hóa.

Vì sao Samba có thể bước vào thời trang?

Đến những năm 2000 và đặc biệt là thập niên 2020, Samba bắt đầu được nhìn nhận không chỉ như một đôi giày thể thao hoặc sneaker đường phố mà còn như một sản phẩm thời trang. Một trong những yếu tố quan trọng nhất là kiểu dáng. Trong khi nhiều xu hướng sneaker từng bị chi phối bởi những mẫu giày chunky, đế cao hoặc cấu trúc phức tạp, Samba lại đi theo hướng hoàn toàn ngược lại. Thân giày mảnh, phần đế thấp và đường nét đơn giản khiến Samba phù hợp với xu hướng tìm kiếm những thiết kế nhẹ nhàng, tinh gọn. Nó không chiếm quá nhiều sự chú ý nhưng vẫn đủ đặc trưng để tạo điểm nhấn cho trang phục. Samba cũng có khả năng kết hợp với rất nhiều kiểu quần áo. Nó có thể đi cùng quần jeans, quần âu, tracksuit, quần short hoặc thậm chí những trang phục nữ tính như váy. Chính sự linh hoạt đó giúp mẫu giày dễ dàng vượt qua ranh giới giới tính và phong cách.

Làn sóng “blokecore” và sự trở lại trong thập niên 2020

Sự trở lại mạnh mẽ nhất của Samba diễn ra trong thập niên 2020, khi những xu hướng thời trang lấy cảm hứng từ quá khứ bắt đầu trở nên phổ biến. Một trong số đó là “blokecore” – phong cách khai thác hình ảnh bóng đá cổ điển, áo đấu, quần thể thao và sneaker terrace. Samba gần như là một lựa chọn tự nhiên cho phong cách này bởi lịch sử gắn bó trực tiếp với bóng đá và văn hóa terrace. Sự xuất hiện của Samba trên mạng xã hội cũng tạo ra một vòng lặp mới. Những hình ảnh street style, cách phối đồ của người nổi tiếng và các phiên bản collab liên tục đưa mẫu giày trở lại trước mắt người tiêu dùng. Những cái tên như A$AP Rocky, Frank Ocean, Bella Hadid hay Kendall Jenner từng được nhìn thấy mang Samba, góp phần đưa mẫu giày tiếp cận nhóm khách hàng rộng hơn. Từ một lựa chọn retro tương đối đặc thù, Samba dần trở thành một trong những mẫu sneaker phổ biến của thời trang đương đại. Tuy nhiên, sự trở lại của Samba không thể chỉ được giải thích bằng người nổi tiếng hay mạng xã hội. Điều khiến nó có sức sống lâu dài chính là lịch sử văn hóa đã được tích lũy từ nhiều thập kỷ.

Ronnie Fieg và sự giao thoa với Clarks

Một hướng tiếp cận khác được thể hiện trong màn hợp tác giữa Ronnie Fieg, Kith và adidas. Thay vì tập trung vào các họa tiết nổi bật, Fieg giữ lại phần thân giày bằng da và da lộn đặc trưng của Samba nhưng thay đổi phần đế. Đế gum truyền thống được thay thế bằng đế crepe dày hơn, gợi liên tưởng đến dòng Wallabee của Clarks. Sự kết hợp này tạo ra một chiếc Samba vừa quen thuộc vừa mới lạ. Nó vẫn giữ những đường nét khiến người dùng nhận ra ngay nguồn gốc của mẫu giày nhưng có thêm một lớp thẩm mỹ mới. Đây cũng là một ví dụ cho thấy sức mạnh của Samba nằm ở khả năng tiếp nhận những ảnh hưởng từ bên ngoài mà không đánh mất cấu trúc cốt lõi.

Sporty & Rich và vẻ đẹp “quiet luxury”

Năm 2023, Sporty & Rich mang một tinh thần hoàn toàn khác đến với Samba. Thương hiệu của Emily Oberg vốn nổi tiếng với hình ảnh thể thao cổ điển và thẩm mỹ lấy cảm hứng từ country club. Khi áp dụng ngôn ngữ này lên Samba, đôi giày trở nên nhẹ nhàng và thanh lịch hơn. Phần thân màu kem kết hợp các chi tiết xanh dương và xanh lá tạo ra cảm giác tinh tế. Logo kép với hiệu ứng vàng bổ sung thêm một điểm nhấn sang trọng. Phiên bản này cho thấy Samba có thể bước vào những xu hướng thời trang hoàn toàn khác với nguồn gốc terrace culture. Nó có thể đại diện cho bóng đá, skate, streetwear hoặc thậm chí là phong cách “old-money” tùy vào cách được diễn giải.

Hơn bảy thập kỷ và một hành trình chưa kết thúc

Hành trình của adidas Samba kéo dài từ năm 1950 đến hiện tại và đi qua nhiều thế giới khác nhau. Nó bắt đầu trên những mặt sân bóng đá đóng băng, chuyển sang bóng đá trong nhà, xuất hiện trên các khán đài tại Anh, bước vào văn hóa trượt ván và cuối cùng trở thành một phần của thời trang đương đại. Mỗi giai đoạn đều để lại một lớp ý nghĩa mới. Bóng đá mang đến nguồn gốc. Terrace culture mang đến bản sắc đường phố. Skate culture mang đến sự tự do trong cách sử dụng. Thời trang cao cấp mang đến một góc nhìn mới về chất liệu, tỷ lệ và thiết kế. Các màn hợp tác với Wales Bonner, Ronnie Fieg, Pharrell Williams, Sporty & Rich, Palace hay Lucas Puig tiếp tục chứng minh rằng Samba vẫn còn nhiều không gian để được tái diễn giải. Điều thú vị nhất là Samba không cần phải trở thành một sản phẩm hoàn toàn mới để tiếp tục được yêu thích. Chính thiết kế nguyên bản đã đủ mạnh để tồn tại qua nhiều thế hệ. Từ một đôi giày được tạo ra để giúp cầu thủ bóng đá Đức giữ thăng bằng trên mặt sân băng giá, Samba đã trở thành một phần của lịch sử văn hóa sneaker. Nó từng xuất hiện ở những quán rượu và khán đài bóng đá Anh, trên những sân trượt ván, trong các bộ ảnh street style và trên những sàn diễn thời trang. Samba vì thế không chỉ là một mẫu sneaker retro. Nó là minh chứng cho cách một thiết kế có thể sống nhiều cuộc đời khác nhau. Mỗi thế hệ tiếp nhận nó lại tìm thấy một ý nghĩa mới, nhưng đồng thời vẫn giữ lại những dấu vết của lịch sử. Có lẽ đó cũng chính là lý do Samba vẫn giữ được sức hút trong một thế giới thời trang luôn thay đổi. Khi những xu hướng mới liên tục xuất hiện rồi biến mất, một thiết kế có nền tảng văn hóa đủ sâu vẫn có khả năng quay trở lại.Samba đã làm điều đó nhiều lần. Và từ sân bóng đá của những năm 1950 đến thời trang đường phố của thập niên 2020, hành trình ấy cho thấy một điều: những thiết kế thực sự có sức sống không nhất thiết phải liên tục thay đổi để trở nên mới mẻ.

xem thêm: Nike Air Force 1 Low “What The LA” trở lại năm 2026